Bardowie i punkowcy<\/b><\/p>\n
Wiele lat temu w ogl\u0105danym przeze mnie reporta\u017cu z jednego z wcze\u015bniejszych festiwali w Jarocinie pad\u0142o zdanie kt\u00f3re zosta\u0142o mi w g\u0142owie do dzi\u015b. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na wsp\u00f3\u0142czesnych socjolog\u00f3w i badaczy kultury por\u00f3wnywano taniec pogo do plemiennych ta\u0144c\u00f3w lud\u00f3w Afryki. Prymitywna energia wyzwalana w takich pl\u0105sach, cz\u0119sto pobudzona dodatkowymi \u015brodkami przypomina jako \u017cywo rytualne ta\u0144ce dawnych mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi.
\n\tJednak nie o ta\u0144cach, a o muzyce, a dok\u0142adniej zwi\u0105zkach punk rocka z muzyk\u0105 folkow\u0105, chcia\u0142em opowiedzie\u0107. Podobnie jak inne gatunki muzyki, tak i \u017cywio\u0142owy punk bywa cz\u0119sto \u0142\u0105czony z folkiem, powsta\u0142 w ten spos\u00f3b podgatunek nazywany „punk-folkiem” (niekiedy tez „folk-punkiem” pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne sformu\u0142owania, jednak dla porz\u0105dku zostaniemy przy tej pierwszej nazwie). Jego ramy nie s\u0105 oczywi\u015bcie zbyt \u015bci\u015ble okre\u015blone i ca\u0142o\u015b\u0107 zjawiska obejmuje spory zakres muzyki. Mamy tu do czynienia zar\u00f3wno z zespo\u0142ami graj\u0105cymi punkowe wersje utwor\u00f3w tradycyjnych, jak i z grupami stylizuj\u0105cymi swoje kompozycje na punkowo-folkowe brzmienie.
\n\tWbrew pozorom muzyka ta jest do\u015b\u0107 popularna, cho\u0107 w Polsce trudno m\u00f3wi\u0107 o jakiej\u015b scenie punk-folkowej. Jest to g\u0142\u00f3wnie muzyka koncertowa i w warunkach \u017cywego kontaktu z publiczno\u015bci\u0105 sprawdza si\u0119 najlepiej. Aczkolwiek wiele kapel z powodzeniem nagrywa i wydaje p\u0142yty.
\n\tStw\u00f3rzmy jednak najpierw kr\u00f3tki rys historyczny tego gatunku, a pozwoli nam to oceni\u0107 w jakiej kondycji punk-folk jest dzisiaj, oraz wybra\u0107 co ciekawsze pr\u00f3bki celem szerszej prezentacji.<\/p>\n
\tPodstawowym zwi\u0105zkiem pomi\u0119dzy folkowcami i punkami sta\u0142a si\u0119 ideologia buntu. Punk rock, kt\u00f3ry powsta\u0142 pod koniec lat 70-tych na Wyspach Brytyjskich spotka\u0142 si\u0119 tam z bardzo silnym i pr\u0119\u017cnie ju\u017c dzia\u0142aj\u0105cym \u015brodowiskiem robotniczym. Bardzo cz\u0119sto m\u0142odzi punkowcy pochodzili z robotniczych rodzin, ich ojcowie, lub starsi bracia nale\u017celi do zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych.
\n\tCo prawda we wczesnym stadium swego rozwoju punk buntowa\u0142 si\u0119 przeciw wszystkim i wszystkiemu, jednak niekiedy dzia\u0142aczom sceny anarcho-punkowej by\u0142o po drodze ze zwi\u0105zkowcami. W rezultacie kontakt\u00f3w punkowo-lewicowych spora cz\u0119\u015b\u0107 angielskich punk\u00f3w przyj\u0119\u0142a doktryny zwi\u0105zane z lew\u0105 stron\u0105 sceny politycznej za swoje. Dotyczy\u0142o to zw\u0142aszcza spraw zwi\u0105zanych ze stron\u0105 socjaln\u0105. Punkowy bunt rodzi\u0142 si\u0119 z frustracji i rozczarowania, a ci kt\u00f3rzy si\u0119gali dalej trafiali zazwyczaj w\u0142a\u015bnie na grunt lewicowy. Bardzo popularne sta\u0142y si\u0119 w\u00f3wczas publikacje „czerwonych” ideolog\u00f3w anarchizmu, faworyzowano zw\u0142aszcza Bakunina. W latach 80-tych doszed\u0142 jeszcze jeden wsp\u00f3lny wr\u00f3g – „teacheryzm”.<\/p>\n
\tDo spotkania tych dwu nurt\u00f3w dosz\u0142o te\u017c na gruncie muzycznym. W klubach robotniczych dzielnic spotyka\u0142o si\u0119 zar\u00f3wno bard\u00f3w z gitarami, kt\u00f3rzy jak Billy Bragg \u015bpiewali o sprawach robotnik\u00f3w, jak i punkowc\u00f3w kt\u00f3rzy dodawali do tego spor\u0105 ilo\u015b\u0107 „alkoholowych przeboj\u00f3w”, jak Shane MacGowan i jego grupa The Nips (wcze\u015bniej Nipple Erectors).
\n\tO ile tych pierwszych mo\u017cna nazwa\u0107 spadkobiercami Ewana McColla i Pete`a Segeera, to drudzy s\u0105 raczej bli\u017csi The Sex Pistols. Z reszt\u0105 nie tylko tematyka utwor\u00f3w zbli\u017ca\u0142a do siebie obie sceny. Punkowcy coraz cz\u0119\u015bciej spogl\u0105dali na folkow\u0105 scen\u0119 tradycyjn\u0105, szukaj\u0105c tam inspiracji muzycznych. Pocz\u0105tkowo ich kroki by\u0142y nie\u015bmia\u0142e, wi\u0119kszo\u015b\u0107 inspiracji tradycj\u0105 pow\u0119drowa\u0142a w kierunku reggae i ska. Jednak nie bez odzewu pozosta\u0142\u0105 te\u017c rodzima celtycka tradycja. <\/p>\n
Jednym z pierwszych zespo\u0142\u00f3w pr\u00f3buj\u0105cych po\u0142\u0105czy\u0107 te dwa nurty by\u0142a grupa The Clash. Na p\u0142ycie „Give`m Enough Rope” ci pionierzy punk rocka nagrali utw\u00f3r „English Civil War”, bazuj\u0105cy na melodii angielskiej rebel song „When Johnny Come Marching Home”. Uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniony tekst do zaprawionej ostrymi gitarami piosenki pasowa\u0142 doskonale i po latach si\u0119gn\u0105\u0142 po ten utw\u00f3r zesp\u00f3\u0142 The Levellers, kt\u00f3ry ma go w swoim repertuarze koncertowym.
\n\tNie jest to jedyna taka wycieczka Clash\u00f3w. Na jednej z ich p\u0142yt znajduje si\u0119 utw\u00f3r „Loose Your Skin”, z go\u015bcinnym udzia\u0142em nieznanej mi wokalistki. Piosenka ta ma folkowy, a wr\u0119cz pubowy klimat, ca\u0142o\u015bci dope\u0142niaj\u0105 tam celtycko brzmi\u0105ce skrzypce.
\n\tZa czas\u00f3w istnienia The Clash grupa cz\u0119sto si\u0119ga\u0142a w kierunku klimat\u00f3w reggae, w tym w\u0142a\u015bnie upatrywa\u0107 nale\u017cy g\u0142\u00f3wnych powi\u0105za\u0144 zespo\u0142u z muzyk\u0105 folkow\u0105. Jednak kiedy kapela przesta\u0142a istnie\u0107 Joe Strummer przez jaki\u015b czas by\u0142 producentem folkowej gwiazdy – The Pogues. Kiedy Pogues`\u00f3w opu\u015bci\u0142 ich lider i wokalista Shane MacGowan (wspomniany wy\u017cej przy okazji The Nips), jego miejsce na mikrofonem zaj\u0105\u0142 na kr\u00f3tki czas w\u0142a\u015bnie Strummer. Jednak zespo\u0142em The Pogues zajmiemy si\u0119 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n
\tMi\u0142o\u015bnikom punkrocka znana jest zapewne nazwa Chumbawamba. Zanim zesp\u00f3\u0142 ten zaatakowa\u0142 listy przeboj\u00f3w i dyskoteki swoim przebojem „Tumbthumper” wydawa\u0142 swe p\u0142yty w mniejszych, w\u0142a\u015bnie punkowych wydawnictwach. Pocz\u0105tkowo Chumbawamba by\u0142a zespo\u0142em znanym w\u0142a\u015bciwie tylko punkom. Swoj\u0105 muzyk\u0119 nazwali anarcho-popem, wychodzili bowiem z za\u0142o\u017cenia \u017ce do z\u0142agodzonej muzyki \u0142atwiej przyci\u0105gn\u0105 nowych odbiorc\u00f3w do przesi\u0105kni\u0119tych anarchizmem piosenek. Jak si\u0119 okaza\u0142o by\u0142o w tym du\u017co racji, cho\u0107 osza\u0142amiaj\u0105cy sukces Chumbawamby przysporzy\u0142 im troch\u0119 nieprzyjemno\u015bci na scenie niezale\u017cnej.
\n\tChumbawamba nale\u017cy do kapel, kt\u00f3rej \u017cadne klimaty nie s\u0105 obce. Dlatego te\u017c obok punkowych gitar, po\u0142amanych elektronicznych rytm\u00f3w, czy \u0142agodnych wokaliz, wielokrotnie znalaz\u0142o si\u0119 miejsce dla folkowych, lub etnicznych fragment\u00f3w. Szczytem zainteresowa\u0144 Chumbawamby okolicami folku jest p\u0142yta „English Rebel Songs 1381-1914”, kt\u00f3ra jak wskazuje tytu\u0142 zawiera angielskie pie\u015bni rebelianckie (w tym zwi\u0105zkowe z pocz\u0105tku XX wieku). Ca\u0142a p\u0142yta jest akustyczna, wiele utwor\u00f3w wykonano a capella. Jest to pozycja godna polecenia dla ka\u017cdego lubi\u0105cego ciekawostki s\u0142uchacza.<\/p>\n
O tym \u017ce tematy folkowe by\u0142y popularne w\u015br\u00f3d zespo\u0142\u00f3w czysto punkowych mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt, \u017ce na p\u0142ycie „The Power Of The Press” (wydanej w 1986 roku) znanego angielskiego zespo\u0142u Angelic Upstarts znalaz\u0142a si\u0119 piosenka Erica Bogle`a „Green Fields Of France”. Na tym samym albumie mamy te\u017c autorski utw\u00f3r „angelic\u00f3w”, zatytu\u0142owany „Brighton Bomb”, a traktuj\u0105cy o I.R.A., cz\u0119stym temacie folkowych utwor\u00f3w, zw\u0142aszcza w Irlandii.
\n\tPrzyk\u0142ad\u00f3w na to, \u017ce kapele typowo punkowe si\u0119gaj\u0105 po folkowe kawa\u0142ki jest znacznie wi\u0119cej. Od cho\u0107by niemieckie Die Toten Hosen wykonuj\u0105ce takie przeboje folkowe, jak „Auld Lang Syne”, czy te\u017c „Guantanamera”. <\/p>\n
\tWiele zespo\u0142\u00f3w wyrastaj\u0105cych ze sceny punkowej wypracowa\u0142o sobie w\u0142asny punkfolkowy styl. Dzi\u0119ki staraniom ludzi z naszej rodzimej sceny niezale\u017cnej wi\u0119kszo\u015b\u0107 warto\u015bciowych kapel uda\u0142o si\u0119 do Polski sprowadzi\u0107.
\n\tPierwszymi gwiazdkami punkfolka by\u0142y na naszym firmamencie by\u0142y angielskie zespo\u0142y Under The Gun i Blind Mole Rat. Under The Gun po to specyficzna mieszanka celtyckiego folka, punku i reggae. Do ich popularno\u015bci przyczyni\u0142o si\u0119 zapewne r\u00f3wnie\u017c i to, \u017ce nie stronili od etnicznych wycieczek na wsch\u00f3d. Pocz\u0105tkowo jedynymi nagraniami Under The Gun by\u0142y dwa studyjne dema, kt\u00f3re wydano w Polsce (oczywi\u015bcie mowa o wydawnictwach niezale\u017cnych, zwi\u0105zanych z punkow\u0105 dystrybucj\u0105) najpierw osobno, a p\u00f3\u017aniej na jednej kasecie. Po reaktywacji zesp\u00f3\u0142 nagra\u0142 p\u0142yt\u0119 „Homeland”, kt\u00f3r\u0105 do dzi\u015b mo\u017cna kupi\u0107 na punkowych gie\u0142dach. Z kolei Blind Mole Rat mia\u0142o inne kierunki z kt\u00f3rych czerpali inspiracje. Poza typowo celtyckimi brzmieniami mo\u017cna by\u0142o w ich muzyce us\u0142ysze\u0107 cho\u0107by wp\u0142ywy meksyka\u0144skie, czy \u017cydowskie. Nieobce im te\u017c by\u0142o ska. Ich pierwsze wydawnictwo na polskim rynku to kaseta „Live in Pozna\u0144”. Jak sama nazwa wskazuje jest to koncertowy bootleg nagrany w Poznaniu. Jako\u015b\u0107 nagra\u0144 jest delikatnie m\u00f3wi\u0105c nienajlepsza, ukazuje za to do\u015b\u0107 wiernie atmosfer\u0119 towarzysz\u0105c\u0105 koncertom zespo\u0142u. Drugi fonogram kapeli to kaseta demo „Viva Zapatta!”. Jako\u015b\u0107 jej jest do\u015b\u0107 dobra i trzeba przyzna\u0107 \u017ce studyjnie zesp\u00f3\u0142 r\u00f3wnie\u017c wypada ca\u0142kiem nie\u017ale.
\n\tKolejne kapele kt\u00f3re trafi\u0142y do naszego kraju to The Ukrainians i Tofu Love Frogs. Pierwszej kapeli mi\u0142o\u015bnikom folkowego grania chyba nie musz\u0119 przedstawia\u0107. Zesp\u00f3\u0142 Petera Solovki grywa\u0142 w naszym kraju wielokrotnie, a zaczyna\u0142 w\u0142a\u015bnie na imprezach punkowych. Siarczysta mieszanka punka i ukrai\u0144skiego folku pozostawia po sobie niesamowite wra\u017cenie. Niew\u0105tpliwie za spraw\u0105 The Ukrainians wiele polskich kapel si\u0119gn\u0119\u0142o po ostrzej gran\u0105 muzyk\u0119 ukrai\u0144sk\u0105.
\n\tMuzyka zespo\u0142u Tofu Love Frogs najbli\u017csza jest korzeni celtyckich, niekiedy zdarzaj\u0105 si\u0119 przer\u00f3bki melodii ludowych z dopisanymi nowymi s\u0142owami. Zesp\u00f3\u0142 da\u0142 w Polsce \u015bwietny koncert w towarzystwie Daef Shephard i naszej rodzimej kapeli g\u00f3ralskiej. Z tego co wiem nie pozostawili niestety po sobie \u017cadnych nagra\u0144.
\n\tOstatni zesp\u00f3\u0142 o kt\u00f3rym chcia\u0142em tu napisa\u0107 pochodzi ze Szwecji i nosi nazw\u0119 Tequila Girls. Wszystkim polecam bardzo kompilacyjny materia\u0142 z ich pierwszych dem\u00f3wek, kt\u00f3re wysz\u0142o u nas na takiej \u017c\u00f3\u0142tej kasecie z napisem „Tequila Girls”. Jest to materia\u0142 zbli\u017cony do wczesnych nagra\u0144 The Levellers, bardziej tradycyjny w brzmieniu ni\u017c kolejne pozycje. Druga kaseta kt\u00f3ra u nas si\u0119 ukaza\u0142a to czerwona koncert\u00f3wka „Slupsk”. Jako \u017ce podczas kilku wizyt w kraju nad Wis\u0142a mieli zagra\u0107 w S\u0142upsku, a nigdy im si\u0119 nie uda\u0142o, postanowili \u017ce nazw\u0105 tak swoj\u0105 koncertow\u0105 p\u0142yt\u0119 (za granic\u0105 dost\u0119pn\u0105 na CD). Materia\u0142 jest ju\u017c znacznie bardziej „upunkowiony”. Jak obecnie graj\u0105 Szwedzi mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107 z ich ostatniej studyjnej p\u0142yty zatytu\u0142owanej „Mind Tripper”. Z niej te\u017c dowiadujemy si\u0119 dlaczego nie podoba im si\u0119 Warszawa. Zesp\u00f3\u0142 wci\u0105\u017c istnieje i nagra\u0142 niedawno p\u0142yt\u0119 promo, by\u0107 mo\u017ce ich nowe wydawnictwo wkr\u00f3tce ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne.<\/p>\n
Rafa\u0142 „Taclem” Chojnacki<\/p>\n
Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 w pi\u015bmie Gadki z Chatki – 35\/36 (IV – V 2001). Poprawki i korekta – stycze\u0144 2005.
\nNa zdj\u0119ciu grupa Angelic Upstarts<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bardowie i punkowcy Wiele lat temu w ogl\u0105danym przeze mnie reporta\u017cu z jednego z wcze\u015bniejszych festiwali w Jarocinie<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1047","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1047"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1047\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}