{"id":1365,"date":"2006-08-11T00:00:00","date_gmt":"2006-08-10T22:00:00","guid":{"rendered":""},"modified":"2026-04-04T13:35:31","modified_gmt":"2026-04-04T11:35:31","slug":"wywiad-jerzy-rogacki-cztery-refy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/efolk.pl\/?p=1365","title":{"rendered":"„Na has\u0142o \u201eszanty\u201d dostaj\u0119 wysypki” wywiad z Jerzym Rogackim (Cztery Refy)"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 Cztery Refy obchodzi\u0142 w 2005 roku swoje dwudziestolecie. Z tej okazji, na potrzeby pisma „Szantymaniak”, przeprowadzi\u0142em wywiad z Jerzym Rogackim, tw\u00f3rc\u0105 grupy. Zamieszczam go w ca\u0142o\u015bci, bez skr\u00f3t\u00f3w, kt\u00f3rych wymaga\u0142a od nas forma papierowa. Zapraszam do lektury.<\/b><\/p>\n\n\n\n

Rafa\u0142 Chojnacki: Wspomnijmy na chwil\u0119 grup\u0119 Refpatent. To zesp\u00f3\u0142-legenda, pierwszy na scenie piosenki \u017ceglarskiej. Opowiedz nam nieco o tej grupie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jerzy Rogacki: Pocz\u0105tkowy sk\u0142ad Refpatentu, w roku 1973, to: Jerzy Rogacki, Krzysztof Kuza, Piotr Hardy, Henryk J\u00f3\u017awiak, a ju\u017c od 1975 roku tak\u017ce: Zbigniew Zakrzewski, Grzegorz Szumacher i Joanna Charkiewicz. Refpatent funkcjonowa\u0142 dzielnie do roku 1980. Ostatni\u0105 wa\u017cniejsz\u0105 imprez\u0105, na kt\u00f3rej wystapi\u0142 i zdoby\u0142 chyba wszystkie mo\u017cliwe nagrody by\u0142a II Kopy\u015b\u0107 w 1980 roku, w Bia\u0142ymstoku. Cz\u0142onkowie zespo\u0142u zaj\u0119li si\u0119 g\u0142\u00f3wnie swoimi sprawami i w wi\u0119kszo\u015bci rozjechali si\u0119 w r\u00f3\u017cne strony \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

RC: Czy miedzy ko\u0144cem dzia\u0142alno\u015bci Refpatentu, a powstaniem Czterech Ref\u00f3w zajmowa\u0142e\u015b si\u0119 piosenk\u0105 morsk\u0105?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Owszem, ale troch\u0119 inaczej. Wyst\u0119powa\u0142em w Krakowie na Shanties `81, gdzie nawet Halinka Stefanowska wr\u0119czy\u0142a mi nagrod\u0119 „Miss obiektywu” i \u017cyczenia odrefowania zespo\u0142u, co kilka lat p\u00f3\u017aniej si\u0119 spe\u0142ni\u0142o. Oczywi\u015bcie ca\u0142y czas zbiera\u0142em r\u00f3zne materia\u0142y, a niekt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142em „polonizowa\u0107”. Po rejsach i innych woja\u017cach nazbiera\u0142o si\u0119 tego mn\u00f3stwo. Szuka\u0142em te\u017c ludzi do wsp\u00f3\u0142pracy i zmontowania nowej kapeli. To zaje\u0142o jednak par\u0119 lat.<\/p>\n\n\n\n

RC: Min\u0119\u0142o ju\u017c 20 lat od dnia, kiedy po raz pierwszy zapowiedziano na scenie zesp\u00f3\u0142 Cztery Refy. Kto gra\u0142 w tym pierwszym kwartecie?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Na pocz\u0105tku 1985 roku by\u0142 to sk\u0142ad „eksperymentalny”: Jerzy Rogacki, Zbigniew Zakrzewski, Andrzej Potulski, Katarzyna Ros\u0142aniec. Od maja 1985 grali w zespole: Jerzy Rogacki, Jerzy Ozaist, Zbigniew Zakrzewski, Dariusz Matuszak, Pawe\u0142 Jasiak, Joanna P\u0119dziwiatr i Wojciech Nowak.<\/p>\n\n\n\n

RC: Kt\u00f3ra piosenka z repertuaru Ref\u00f3w jest najstarsza?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: „Hej ch\u0142opcy, czas ju\u017c wyj\u015b\u0107 w morze”, napisana w 1973 roku.<\/p>\n\n\n\n

RC: Jako jedni z pierwszych zacz\u0119li\u015bcie wydawa\u0107 w\u0142asne kasety z pie\u015bniami morza. Wydali\u015bcie sze\u015b\u0107 kaset w sze\u015b\u0107 lat! Sk\u0105d w pocz\u0105tkowym okresie taka \u0142atwo\u015b\u0107 w tworzeniu nowego repertuaru?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: W pocz\u0105tkowym okresie mieli\u015bmy „na dzie\u0144 dobry” ok. 20-tu piosenek Refpatentu, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142o tylko od\u015bwie\u017cy\u0107. Materia\u0142u, zar\u00f3wno nagra\u0144, jak i nut, ju\u017c wtedy mieli\u015bmy na kilka setek utwor\u00f3w. Tempo istotnie by\u0142o wtedy spore, chocia\u017c nigdy nie stawiali\u015bmy na ilo\u015b\u0107. P\u00f3\u017aniej troch\u0119 ono spad\u0142o m.in. ze wzgl\u0119du na zmiany sk\u0142adu oraz na swego rodzaju inercj\u0119 i nasycenie w \u015brodowisku. Wielu naszych sympatyk\u00f3w przesta\u0142o nad\u0105\u017ca\u0107, a ju\u017c wtedy byli\u015bmy zmuszani do grania tych nieco starszych kawa\u0142k\u00f3w, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie stawa\u0142y si\u0119 popularne.<\/p>\n\n\n\n

RC: Przez jaki\u015b czas trudno by\u0142o dosta\u0107 Wasze najstarsze nagrania, dopiero niedawno ukaza\u0142a si\u0119 p\u0142yta „Tak by\u0142o”, uzupe\u0142niaj\u0105ca t\u0105 luk\u0119. Co spowodowa\u0142o taki stan rzeczy?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: U zmierzchu epoki kasetowej by\u0142y w obiegu p\u0142yty „Folk Tunes, Sea Sons & Shanties” i „Sea Songs, Shanties & Folk Tunes” z okresu 1987-1992, czyli prawie po\u0142owa kasetowego repertuaru z tych lat. Przymiarki do tej drugiej po\u0142owy trwa\u0142y kilka lat ale kolejne pr\u00f3by remasteringu nie satysfakcjonowa\u0142y nas. Nagrania pochodz\u0105ce z r\u00f3\u017cnych sesji i w r\u00f3\u017cnych sk\u0142adach by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci fatalne technicznie. Do tego jeszcze nale\u017cy doda\u0107 degradacj\u0119 no\u015bnika. Z kilku utwor\u00f3w musieli\u015bmy zrezygnowa\u0107 – za bardzo by odstawa\u0142y od reszty. Kilka wesz\u0142o troch\u0119 „na si\u0142\u0119”, zadecydowa\u0142 sentyment i fakt, \u017ce nie by\u0142o zarejestrowanych innych wersji. Taki kompromis w postaci albumu „Tak by\u0142o” wypu\u015bcili\u015bmy w ko\u0144cu w ubieg\u0142ego roku. Nie jestem z tego ca\u0142kiem zadowolony ale z satysfakcj\u0105 musze odnotowa\u0107, \u017ce ca\u0142kiem nie\u017ale si\u0119 to sprzedaje.<\/p>\n\n\n\n

RC: Wiem, \u017ce pytanie Ci\u0119 o inspiracje, to sprawa karko\u0142omna, ale powiedz, czy pami\u0119tasz kto Was inspirowa\u0142 w 1985 roku?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Na pewno wiele utwor\u00f3w powsta\u0142o pod wp\u0142ywem nagra\u0144 Jima Mageeana i Johnny Collinsa, A. L. Lloyda – to g\u0142\u00f3wnie te wielorybnicze. Ale tak\u017ce Clancy Brothers, czy The Spinners. Nazwisk, czy nazw m\u00f3g\u0142bym wymieni\u0107 znacznie wi\u0119cej, ale to jeszcze trudniej by\u0142oby nazwa\u0107 inspiracj\u0105.
\nChcia\u0142bym podkre\u015bli\u0107, \u017ce od samego pocz\u0105tku unikali\u015bmy bezmy\u015blnego i przypadkowego kopiowania, staraj\u0105c si\u0119 po\u017anej utwory w r\u00f3znych wersjach – te dost\u0119pne w postaci nagra\u0144 ale tak\u017ce i w postaci nutowej. Starali\u015bmy si\u0119 du\u017co s\u0142ucha\u0107 i zachowa\u0107 klimat i charakter utworu, ale aran\u017cowa\u0107 i uk\u0142ada\u0107 g\u0142osy po swojemu. Ostateczna nasza wersja uwzgl\u0119dnia\u0142a nasze mozliwo\u015bci wokalne i instrumentalne oraz konkretny zestaw instrumentow jakim dysponowlismy. Do tego dochodzi\u0142y oczywi\u015bcie nasze pomys\u0142y i „poprawki”. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce piosenka zawiera\u0142a pewne elementy z kilku znanych nam wersji oryginalnych ale zawsze by\u0142o to w jakim\u015b sensie „nasze”.<\/p>\n\n\n\n

RC: „Bitwy morskie” i „Pie\u015bni wielorybnicze”, to swoiste koncept albumy…<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: W rzeczy samej.<\/p>\n\n\n\n

RC: Czy jest szansa na kolejny materia\u0142 sp\u00f3jny tematycznie?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Na pewno. Takich pomys\u0142\u00f3w by\u0142o kilka, m in.: ballady rybackie, polskie pie\u015bni i piosenki \u017ceglarskie, te ju\u017c ca\u0142kiem zapomniane i dot\u0105d niezarejestrowne, instrumentalna muzyka folk. Wierz\u0119, \u017ce co\u015b z tego kiedy\u015b wyjdzie.<\/p>\n\n\n\n

RC: Wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bcie z licznymi wykonawcami zza granicy, kt\u00f3rego z nich wspominasz najmilej?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: W\u0142a\u015bciwie wszystkich wspominamy mi\u0142o i staramy si\u0119 utrzymywa\u0107 z nimi kontakty. O ka\u017cdym z nich mo\u017cna by d\u0142ugo opowiada\u0107. Koniecznie trzeba wspomniec o Kenie Stephensie od kt\u00f3rego nauczyli\u015bmy si\u0119 bardzo du\u017co. No i o Ianie Woodsie, z kt\u00f3rym wsp\u00f3\u0142praca trwa najd\u0142u\u017cej. Mo\u017cemy si\u0119 te\u017c przy okazji pochwali\u0107, \u017ce jako jedni z niewielu \u015bpiewali\u015bmy razem ze Stanem Hugillem. Mia\u0142o to miejsce w 1987 roku w Liverpoolu.<\/p>\n\n\n\n

RC: A kt\u00f3ra z zagranicznych woja\u017cy najbardziej przypad\u0142a Wam do gustu?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Wi\u0119kszo\u015b\u0107. Pomijaj\u0105c pierwszy wyjazd do Anglii w 1987 roku, kt\u00f3ry by\u0142 na pewno prze\u0142omowym momentem w rozwoju zespo\u0142u, to chyba najciekawszy by\u0142 sze\u015bciotygodniowy rejs na „Rutkowskim” w 1992 roku, po drodze Holandia, Anglia, Niemcy. Wyjazdy do W\u0142och, USA, czy Norwegii te\u017c dostarczy\u0142y nam wielu niezapomnianych wra\u017ce\u0144.<\/p>\n\n\n\n

RC: Cztery Refy, to zesp\u00f3\u0142 trwale kojarzony z tradycyjnymi pie\u015bniami morza. Chcia\u0142bym si\u0119 jednak dowiedzie\u0107 jak Wy sami okre\u015blacie swoj\u0105 muzyk\u0119?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Na has\u0142o „szanty” dostaj\u0119 wysypki. Je\u017cli mia\u0142oby by\u0107 kr\u00f3tko, to chyba najtrafniej b\u0119dzie to oddawa\u0142 lansowany przez Ciebie termin „maritime folk”. Nadmienie, \u017ce opr\u00f3cz tych „tradycyjnych” pie\u015bni morza, mamy w reperuarze te\u017c sporo wsp\u00f3\u0142czesnych, no i oczywi\u015bcie gramy te\u017c sporo instrumentalnej muzyki folkowej.<\/p>\n\n\n\n

RC: Cz\u0119sto s\u0142yszy si\u0119 ostatnio stwierdzenia, \u017ce tradycyjne granie, to skansen i trzeba je traktowa\u0107 tylko jako baz\u0119 do w\u0142asnej tw\u00f3rczo\u015bci. Co Ty o tym my\u015blisz?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: To niew\u0105tpliwie solidna podstawa i bez jej znajomo\u015bci, w tej dziedzinie, nie mo\u017cna zrobi\u0107 nic warto\u015bciowego. A tak naprawd\u0119, to chyba ju\u017c nikt nie gra tradycyjnie… nawet my.
\nWbrew pozorom jestem bardzo otwarty na r\u00f3\u017cne pr\u00f3by uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniania tradycyjnej muzyki folk. Podobaj\u0105 mi sie te\u017c r\u00f3\u017cne pr\u00f3by \u0142\u0105czenia tradycji z ca\u0142kiem \u015bwie\u017cymi pomys\u0142ami, robi\u0105 tak np. William Pint i Felicia Dale. Uwa\u017cam jednak, \u017ce ma to wszystko sens dop\u00f3ki jest w tym muzyka, a nie chodzi tylko o zwracanie na siebie uwagi poprzez \u015bmia\u0142e i „nowatorskie” brzmienia, czy interpretacje. Zbyt drastyczne eksperymenty eliminuj\u0105 te „dzie\u0142a” i ich wykonawc\u00f3w z tej dzia\u0142ki, kt\u00f3r\u0105 umownie nazywamy „folkiem” i przenosz\u0105 do obszaru okre\u015blanego jako „muzyka rozrywkowa”, czy „pop”.<\/p>\n\n\n\n

RC: Przed laty spor\u0105 zmian\u0119 w brzmieniu zespo\u0142u wprowadzi\u0142 swoim g\u0142osem i gitar\u0105 Maciek \u0141uczak. Dzi\u015b u boku Ref\u00f3w coraz cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 on z grup\u0105 Flash Creep. Jak oceniasz ich muzyk\u0119?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Powiedzia\u0142bym, \u017ce swoim g\u0142osem raczej zwr\u00f3ci\u0142 uwage na inne formy, zw\u0142aszcza ballady, kt\u00f3re te\u017c mieli\u015bmy w repertuarze od dawna. To, co robi\u0105 Maciek, Iza i Tomek, jako Flash Creep, to zupe\u0142nie inna bajka. Jest w tym sporo \u015bwie\u017co\u015bci i du\u017co muzyki, a tylko trzy osoby – w tym \u015bpiewaj\u0105ca Iza. Mnie si\u0119 to podoba i my\u015bl\u0119, \u017ce poka\u017c\u0105 jeszcze wiele ciekawych utwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

RC: W jakim kierunku b\u0119d\u0105 sz\u0142y Cztery Refy, czego mo\u017cemy spodziewa\u0107 si\u0119 po kolejnej p\u0142ycie i kiedy mo\u017ce si\u0119 ona pojawi\u0107?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Rewolucji nie przewidujemy. Uroczystego zamkni\u0119cia rozdzia\u0142u pt. „Pierwsze dwudziestolecie” – te\u017c nie. Bogatsi o 20 lat doswiadcze\u0144 b\u0119dziemy nadal robi\u0107 swoje, gra\u0107 na akustycznych instrumentach i z umiarem przekonywa\u0107, \u017ce mo\u017cna si\u0119 przy tym dobrze bawi\u0107. S\u0105 jeszcze setki utwor\u00f3w, kt\u00f3re chcieliby\u015bmy opracowa\u0107 i przybli\u017cy\u0107 naszej publiczno\u015bci. My\u015bl\u0119, \u017ce jak\u0105\u015b cz\u0119\u015b\u0107 na pewno si\u0119 uda. Pomys\u0142\u00f3w na kolejne p\u0142yty jest kilka i to ju\u017c od dawna, a pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce nowe. Kt\u00f3ry z nich najwcze\u015bniej ujrzy \u015bwiat\u0142o dzienne, jescze dok\u0142adnie nie wiem. My\u015bl\u0119, \u017ce jesieni\u0105 b\u0119dziemy mogli wr\u00f3ci\u0107 do tego tematu. Wtedy b\u0119d\u0119 te\u017c m\u00f3g\u0142 co\u015b powiedzie\u0107 na temat przewidywanych termin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

RC. Gdzie mo\u017cna szuka\u0107 aktualnych wiadomo\u015bci o zespole Cztery Refy?<\/b><\/p>\n\n\n\n

JR: Tu bardzo licz\u0119 na Ciebie, no i oczywi\u015bcie na „Szantymaniaka”. Wrodzona skromno\u015b\u0107 nie pozwala mi si\u0119 pochwali\u0107, \u017ce np. w marcu 2005 roku liczba odwiedzin na naszych stronach internetowych www.czteryrefy.pl przekroczy\u0142a 10.000 miesi\u0119cznie, a w ci\u0105gu ostatnich 12 miesi\u0119cy by\u0142o to ok. 100.000! Dodam jeszcze, \u017ce nasza witrynka jest stale rozbudowywana i przewiduj\u0119 jeszcze sporo zmian, oczywi\u015bcie na korzy\u015b\u0107 odwiedzaj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n

Wywiad przygotowa\u0142 i przeprowadzi\u0142 Rafa\u0142 Chojnacki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[1036,1037,1035,1038,10,1034,1033],"class_list":["post-1365","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly","tag-cztery-refy","tag-ian-woods","tag-jerzy-rogacki","tag-ken-stephens","tag-rafal-chojnacki","tag-shantirs","tag-szanty"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1365","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1365"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3458,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1365\/revisions\/3458"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}