Miriam Makeba urodzi\u0142a si\u0119 4 marca 1932r. w Prospect Township nieopodal Johannesburga. Kiedy mia\u0142a siedem lat zmar\u0142 jej ojciec [nauczyciel] i matka wys\u0142a\u0142a Miriam z 13\u015bciorgiem rodze\u0144stwa do babki, do Pretorii.
\nPo raz pierwszy zab\u0142ysn\u0119\u0142a talentem \u015bpiewaczym w wieku 13 lat, wygra\u0142a w\u00f3wczas konkurs przeprowadzany w lokalnej szkole misyjnej. Jej \u015bpiewanie tak przypad\u0142o do gustu publiczno\u015bci, \u017ce wkr\u00f3tce posypa\u0142y si\u0119 zaproszenia by \u015bpiewa\u0142a na okolicznych weselach. Publiczno\u015b\u0107 tam mo\u017ce niewyszukana, \u015bpiewanie do kotleta mo\u017ce nie jest szczytem marze\u0144 muzyka, ale M. Makeba zdoby\u0142a w ten spos\u00f3b niejaki rozg\u0142os. <\/p>\n
Gdy mia\u0142a 19 lat po raz pierwszy \u017cyciu prze\u017cy\u0142a “wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107”, urodzi\u0142a swe pierwsze dziecko i… powr\u00f3ci\u0142a do Johanesburga. W 1954r.na zaproszenie kuzyna rozpocz\u0119\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Cuban Brothers, a dwa lata p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142a do jazzowej formacji Manhatan Brothers i ruszy\u0142a w tras\u0119 koncertow\u0105 po RPA, Kongo i \u00f3wczesnej Rodezji [Zimbabwe\/Zambia]. Rok p\u00f3\u017aniej zako\u0144czy\u0142a wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z MB i zacz\u0119\u0142a \u015bpiewa\u0107 z \u017ce\u0144sk\u0105 grup\u0105 The Skylarks, z kt\u00f3r\u0105 z reszt\u0105 nagra\u0142a p\u0142yt\u0119. <\/p>\n
Rokiem prze\u0142omowym dla kariery muzycznej, ale i dla ca\u0142ego Jej \u017cycia by\u0142 1959, a to dla dw\u00f3ch znacz\u0105cych wydarze\u0144, po kt\u00f3rych – m\u00f3wi\u0105c obrazowo – „\u017cycie nie wygl\u0105da\u0142o tak jak przedtem”. Po pierwsze sta\u0142a si\u0119 rozpoznawaln\u0105 postaci\u0105 w ca\u0142ej RPA po udziale w musicalu “King Kong”, kt\u00f3remu nadano miano jazz opery. Po drugie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w przedsi\u0119wzi\u0119ciu ameryka\u0144skiego re\u017cysera Lionela Togsina i zagra\u0142a niewielk\u0105 rol\u0119 w antyapardheidowskim filmie “Came Back Africa” oraz u\u017cyczy\u0142a swoich dw\u00f3ch piosenek jako ilustracji muzycznej w\/w “Lakutshn Ilonga” i “Saduva”. Film obieg\u0142 ca\u0142y \u015bwiat i ca\u0142y \u015bwiat ujrza\u0142 n\u0119dz\u0119 w jakiej \u017cyj\u0105 po\u0142udniowoafryka\u0144scy murzy\u0144scy g\u00f3rnicy oraz… us\u0142ysza\u0142 \u015bpiew Miriam Makeby. Film prezentowany by\u0142 na festiwalu filmowym w Venice. Nie trzeba by\u0107 geniuszem by si\u0119 domy\u015bli\u0107 jak zareagowa\u0142y \u00f3wczesne w\u0142adze RPA, Makeba uznana zosta\u0142a za “element wywrotowy” i “niebezpieczn\u0105 rewolucjonistk\u0119”. Wyemigrowa\u0142a z kraju a gdy by\u0142a we W\u0142oszech postanowi\u0142a do niego nie wraca\u0107, z reszt\u0105 w 1961r. rz\u0105d RPA ob\u0142o\u017cy\u0142 J\u0105 banicj\u0105. \u017bycie zagna\u0142o \u015bpiewaczk\u0119 do Londynu, w kt\u00f3rym pozna\u0142a swego pierwszego m\u0119\u017ca Sonny`ego Pillay`a i przyjaciela oraz muzycznego wsp\u00f3lpracownika Harry`ego Belafonte. Ten drugi pom\u00f3g\u0142 Jej zdoby\u0107 ameryka\u0144sk\u0105 wiz\u0119 i wkr\u00f3tce Makeba przenios\u0142a si\u0119 na nowy kontynent. <\/p>\n
Znalaz\u0142a si\u0119 w Nowym Jorku i od razu wpad\u0142a w wir pracy i \u017cycia towarzyskiego; Jej debiut w Stanach przypad\u0142 na listopad 1959r. w The Steve Allen Show. W tym\u017ce mie\u015bcie pozna\u0142a tr\u0119bacza Hugh Masakel\u0119, znajomo\u015b\u0107 przerodzi\u0142a si\u0119 w gor\u0105ce uczucie i Miriam po raz drugi stan\u0119\u0142a na \u015blubnym kobiercu, ale ma\u0142\u017ce\u0144stwo przetrwa\u0142o jedynie rok. Makeba w USA du\u017co podr\u00f3\u017cowa\u0142a i koncertowa\u0142a, nawi\u0105zywa\u0142a kontakty ze znanymi \u00f3wczesnego \u015bwiata, w kr\u0105g Jej znajomych mo\u017cemy wpisa\u0107 Marlona Brando, Betty Davies, Sidney`a Poiter, Elizabeth Taylor i Milesa Davise`a. W 1962r. \u015apiewa\u0142a w Madison Square Garden na s\u0142ynnych urodzinach J. F. Keneddy`ego. <\/p>\n
Wsp\u00f3\u0142praca z Belafonte zaowocowa\u0142a albumem “An Evening with Harry Belafonte & Miriam Makeba”, kt\u00f3ry zdoby\u0142 nagrod\u0119 Grammy w 1965r. W 1967r. Wsp\u00f3lnie z Belafonte nagra\u0142a piosenk\u0119, kt\u00f3r\u0105 skomponowa\u0142a 11 lat wcze\u015bniej, piosenka nosi\u0142a tytu\u0142 “Pata Pata” i sta\u0142a si\u0119 \u015bwiatowym hitem. Nie mniejszym sukcesem okaza\u0142a si\u0119 po\u017aniej “The Click song” [„Qongqothwane”], popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142y si\u0119 tak\u017ce “Kilimanjaro” i “Mbude”. <\/p>\n
Mo\u017cna zaryzykowa\u0107 tez\u0119, \u017ce Makeba sta\u0142a si\u0119 dla Amerykan\u00f3w swego rodzaju maskotk\u0105 – oto zjawia si\u0119 w ich “demokratycznym” kraju bojowniczka z RPA wojuj\u0105ca z apartheidem, ale “\u017cycie to nie bajka”. Sympatia dla czarnosk\u00f3rej gwiazdy wygas\u0142a, gdy w 1968r. po\u015blubi\u0142a Stackley`a Carmichael`a przyw\u00f3dc\u0119 Czarnych Panter. Anulowano Jej kontrakty p\u0142ytowe, odwo\u0142ano trasy koncertowe i nawet cz\u0119\u015b\u0107 Jej dotychczasowych “przyjaci\u00f3\u0142” o konsewatywnych pogl\u0105dach odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 od niej plecami. Makeba sta\u0142a si\u0119 w USA persona non grata, ale znalaz\u0142a wsparcie w osobie Niny Simon. Nieoczekiwana pomoc nadesz\u0142a tak\u017ce z Czarnego L\u0105du, prezydent Gwinei Ahmed Sekou Toure wystawi\u0142 jej paszport dyplomatyczny a w \u015blad za nim pod\u0105\u017cyli inni afryka\u0144scy przyw\u00f3dcy. Do tego swoistego ruchu poparcia przy\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 te\u017c Fidel Castro. Makeba skorzysta\u0142a z zaproszenia i przenios\u0142a sie do Gwinei, w kt\u00f3rej przyj\u0119to J\u0105 z otwartymi ramionami, zamieszka\u0142a na wybrze\u017cu w Corky. Stamt\u0105d zacz\u0119\u0142a planowa\u0107 swoj\u0105 dalsz\u0105 karier\u0119 muzyczn\u0105. Przez nast\u0119pne lata odwiedza\u0142a Ameryk\u0119 Po\u0142udniow\u0105, Europ\u0119 i oczywi\u015bcie koncertowa\u0142a w ca\u0142ej niemal Afryce. By\u0142a go\u015bciem licznych festiwali jazzowych, min. w Montereaux i Berlinie. <\/p>\n
\u017bycie Makeby to nie sama muzyka jednak, spe\u0142nia\u0142a si\u0119 jako pie\u015bniarka, bo odgrywa\u0142a spor\u0105 rol\u0119 polityczn\u0105. W 1963r. zeznawa\u0142a przed komisj\u0105 Narod\u00f3w Zjednoczonych w sprawie apartheidu w RPA. Pe\u0142ni\u0142a obowi\u0105zki nadzwyczajnego ambasadora ONZ. Jej \u017cycie zawsze wype\u0142nione by\u0142o has\u0142ami antyrasistowskimi, nawo\u0142uj\u0105cymi do unifikacji pa\u0144stw afryka\u0144skich i wspieraj\u0105cymi twory postkolonialne i te, kt\u00f3re dopiero o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 walczy\u0142y. To zaanga\u017cowanie polityczne nie podoba\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci przemys\u0142u rozrywkowego, ale Mama Africa niewiele sobie z tego robi\u0142a i zawsze podkre\u015bla\u0142a: „Jestem pie\u015bniark\u0105, nie politykiem”. Za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zosta\u0142a uhonorowana w 1986r. Dag Hammerskjold Peace Prize oraz UNESCO Grand Prix du Conseil International de la Musique. <\/p>\n
Na \u015bwiatowe sceny muzyczne w pe\u0142ni chwa\u0142y powr\u00f3ci\u0142a w 1987r. do\u0142\u0105czaj\u0105c do projektu Poula Simona Graceland i wydaj\u0105c „Songom\u0119”. Rok p\u00f3\u017aniej opublikowa\u0142a swoj\u0105 autobiografi\u0119 „My story”. <\/p>\n
Na osobist\u0105 pro\u015bb\u0119 Nelsona Mandeli powr\u00f3ci\u0142a do RPA w grudniu 1990r. Pierwszy po latach tu\u0142aczki koncert w ziemi ojczystej by\u0142 wielkim sukcesem. W maju 2002r. podzieli\u0142a si\u0119 przyznan\u0105 Jej szwedzk\u0105 nagrod\u0105 Polar Muzic Prize z Sofi\u0105 Gubaidulin\u0105. Obecnie anga\u017cuje si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105 i pr\u00f3buje poprawi\u0107 ci\u0119\u017ck\u0105 dol\u0119 po\u0142udniowoafryka\u0144skich kobiet. Nie zapomnia\u0142a te\u017c o muzykowaniu, wsp\u00f3\u0142pracuje z wnuczk\u0105 Zanzi Lee i z wnukiem. <\/p>\n
W Polsce go\u015bci\u0142a w 2000r. na 42 warszawskim Jazz Jamboree.<\/p>\n
Miriam Makeba to posta\u0107, kt\u00f3rej chyba nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 przy budowaniu \u017cadnej „encyklopedii muzyki \u015bwiata”. Posta\u0107 barwna, kt\u00f3rej \u017cycie nadaje si\u0119 doskonale na filmowy scenariusz. Posta\u0107, kt\u00f3rej historia \u017cycia jest nierozerwalnie zwi\u0105zana z histori\u0105 i z przemianami spo\u0142eczno-politycznymi. Posta\u0107 tragiczna, szukaj\u0105ca wielkiej \u017cyciowej mi\u0142o\u015bci i gdy j\u0105 w ko\u0144cu znalaz\u0142a, utraci\u0142a – Carmichael zmar\u0142 na raka prostay w 1989r, w tragicznych okoliczno\u015bciach straci\u0142a tak\u017ce c\u00f3rk\u0119 Bongi. Posta\u0107… prekursor, zanim ktokolwiek s\u0142ysza\u0142 has\u0142o „world music” Ona ju\u017c \u0142aczy\u0142a melodie rodzimej ziemi z jazzem i swingiem. By\u0142a te\u017c… wyznacznikiem mody dla afroameryka\u0144skich elegantek w latach 60`tych.
Miriam Makeba urodzi\u0142a si\u0119 4 marca 1932r. w Prospect Township nieopodal Johannesburga. Kiedy mia\u0142a siedem lat zmar\u0142 jej<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-1847","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-wykonawcy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1847\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}