Jan Garbarek<\/p>\n
Ur. 1947-03-04, Mysen (Norwegia)<\/p>\n
saksofonista, multiinstrumentalista<\/p>\n
Norweski saksofonista Jan Garbarek (rodzina artysty pochodzi z Wielkopolski) jest jednym z najpopularniejszych jazzman\u00f3w, kt\u00f3ry ze swoj\u0105 muzyk\u0105 pojawia si\u0119 zar\u00f3wno na komercyjnych listach bestseller\u00f3w, jak i w filharmoniach i jazzowych estradach.<\/p>\n
W\u015br\u00f3d artyst\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z Garbarkiem pojawiaj\u0105 si\u0119 Keith Jarrett, Ralph Towner, Charlie Haden, Terje Rypdal, Eberhard Weber. Przebogata dyskografia obejmuje zar\u00f3wno nagrania jazzowe ze specyficznym brzmieniem „ECM sounds”, jak i albumy z elementami muzyki ludowej i klasycznej.<\/p>\n
Po us\u0142yszeniu w radiu Johna Coltrane’a w 1961 r. Garbarek zacz\u0105\u0142 si\u0119 uczy\u0107 gry na saksofonie tenorowym (p\u00f3\u017aniej do swojego instrumentarium doda\u0142 sopran i saksofon basowy). W 1962 r. zwyci\u0119\u017cy\u0142 w konkursie dla muzyk\u00f3w amator\u00f3w i podj\u0105\u0142 pierwsz\u0105 prac\u0119. Wkr\u00f3tce stan\u0105\u0142 na czele w\u0142asnej grupy, do kt\u00f3rej zaprosi\u0142 Jona Christensena, Terjego Rypdala i Arilda Andersena.<\/p>\n
W 1968 r. reprezentowa\u0142 Norwegi\u0119 na festiwalu European Broadcasting Union, a dokonane w\u00f3wczas nagrania saksofonisty (zw\u0142aszcza poruszaj\u0105ca wersja „Naimy” Coltrane?a) zwr\u00f3ci\u0142y na niego uwag\u0119 ca\u0142ej muzycznej Europy. Z czasem styl Garbarka sta\u0142 si\u0119 bardziej ascetyczny, niemal surowy, ale w jego brzmieniu zawsze s\u0142ycha\u0107 nut\u0119 liryzmu i ciep\u0142a. Muzyka Garbarka jest sztandarowym przyk\u0142adem tw\u00f3rczo\u015bci spod znaku ECM Records i producenta Manfreda Eichera, ale tak\u017ce jazzu skandynawskiego, melodyjnego i nastrojowego, pozbawionego egzaltacji, ale nasyconego wewn\u0119trznym, intensywnym uczuciem. W kompozycjach i grze Garbarka zwraca uwag\u0119 koncentracja na barwie i fakturze. Niewykluczone, \u017ce te tendencje wp\u0142yn\u0119\u0142y na stylistyk\u0119 Tommy’ego Smitha, a nawet Charlesa Lloyda, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z tymi samymi muzykami, co norweski saksofonista ? z Christensenem, Keithem Jarrettem i Pallem Danielssonem, oraz na wielu muzyk\u00f3w europejskich, jak Joakim Milder czy Alberto Nacci.<\/p>\n
W po\u0142owie lat 70. Garbarek wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Jarrettem oraz Christensenem i Danielssenem, z kt\u00f3rymi nagra\u0142 dwie wy\u015bmienite i wysoko cenione p\u0142yty „Belonging” oraz „My Song”; z kolei z gitarzyst\u0105 Ralphem Townerem nagra\u0142 „Solstice” oraz „Sounds And Shadows”. W latach 80. w sk\u0142adzie jego grup mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 takie osobowosci, jak Eberhard Weber, Bill Frisell czy John Abercrombie. Z entuzjastycznym przyj\u0119ciem spotka\u0142y si\u0119 wyst\u0119py saksofonisty z ko\u0144ca lat 80. z grupa, w kt\u00f3rej brylowa\u0142 perkusista Nana Vasconcelos. Sta\u0142a si\u0119 ona inspiracj\u0105 dla wielu zespo\u0142\u00f3w, kt\u00f3re w podobny spos\u00f3b zacz\u0119\u0142y \u0142\u0105czy\u0107 d\u0142ugie, hipnotyczne linie saksofonowe z \u017cywio\u0142owym, skrz\u0105cym si\u0119 od egzotycznych rytm\u00f3w t\u0142em.<\/p>\n
W swojej karierze Garbarek wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 tak\u017ce z Donem Cherrym, Chickiem Core\u0105, Davidem Tomem i George?em Russellem podczas jego pobytu w krajach skandynawskich w ko\u0144cu lat 60. Spotkanie ameryka\u0144skiego mistrza i m\u0142odego Norwega zaowocowa\u0142o seri\u0105 \u015bwietnych p\u0142yt, jak „Othello Ballet Suite”, „Trip To Prillarguri” oraz „Electronic Sonata For Souls Loved By Nature” (wszystkie pozycje zosta\u0142y wydane dopiero w latach 80.).<\/p>\n
Od d\u0142u\u017cszego czasu Garbarek wykazuje wyra\u017ane zainteresowanie tw\u00f3rczo\u015bci\u0105 ludow\u0105 i etniczna, kt\u00f3ra nie tylko ubarwia jego muzyk\u0119, ale tak\u017ce prowokuje go do spotka\u0144 z artystami r\u00f3\u017cnych kultur i stylistyk. Na przyk\u0142ad w 1984 r. nagra\u0142 p\u0142yt\u0119 z Ravim Shankarem („Song For Everyone”), a w 1991 r. dokona\u0142 nagra\u0144 ze swoj\u0105 rodaczka, \u015bpiewaczk\u0105 ludow\u0105 Agnes Buen Garnas („Rosensfole”). Z kolei na p\u0142ycie „Ragas & Sagas” towarzysz\u0105 mu przedstawiciele tradycyjnej muzyki pakista\u0144skiej Usted Fateh Ali Khan (\u015bpiew) oraz trio muzyk\u00f3w graj\u0105cych na tabli i sarangi – 39-strunowym instrumencie z rodziny skrzypiec. Na wydanej tego samego roku p\u0142ycie „Twelve Moons” Garbarek ponownie powr\u00f3ci\u0142 do skandynawskiej muzyki ludowej (wtopionej w mocne rytmy tworzone przez kontrabas Eberharda Webera i perkusj\u0119 Manu Katchego).<\/p>\n
Niezwykle entuzjastycznie przyj\u0119\u0142a publiczno\u015b\u0107 i krytycy album „Officium” nagrany przez Garbarka wraz z brytyjskim kwartetem wokalnym Hillard Ensemble. Tym razem muzyka saksofonisty wzbogacona monumentalnym brzmieniem kwartetu wokalnego okaza\u0142a si\u0119 wybitnym muzycznym wydarzeniem ostatniej dekady: zadziwiaj\u0105cym fenomenem trafiaj\u0105cym nie tylko do krytyk\u00f3w i muzyk\u00f3w. Muzyka Garbarka jest niezwyk\u0142a, poniewa\u017c trafia nie tylko do krytyk\u00f3w i muzyk\u00f3w – mimo pewnej hermetyczno\u015bci i braku wykonywanych pod publiczk\u0119 pirotechnicznych popis\u00f3w rozpala emocje s\u0142uchaczy ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n
Wybrana dyskografia:<\/p>\n
The Esoteric Circle (1969)
\nAfric Pepperbird (1971)
\nSart (1972)
\nTriptykon (1973)
\nRed Lanta (1974)
\nWitchi-Tai-To (1974; z Bobo Stensonem)
\nLuminessense (1974; z Keithem Jarrettem)
\nBelonging (1974; z Jarrettem)
\nDansere (1976; z Stensonem)
\nDis (1977)
\nDecember Poems (1977; z Garym Peacockiem)
\nMy Song (1977; z Jarrettem)
\nPlaces (1978)
\nPhoto With Blue Sky (1979)
\nMagico (1980; z Charliem Hadenem, Egberto Gismontim)
\nAfterland (1980)
\nFolk Songs (1981; z Hadenem, Gismontim)
\nEventyr (1981)
\nPaths, Prints (1982)
\nWayfarer (1983; z Jarrettem)
\nWorks (1984)
\nIt?s OK To Listen To The Gray Voice (1985)
\nAll Those Born With Wings (1987)
\nLegend Of The Seven Dreams (1988)
\nI Took Up The Runes (1990)
\nStar (1991)
\nRosensfole (1991; z Agnes Buen Garnas)
\nRagas & Sagas (1992)
\nTwelve Moons (1993)
\nAtmos (1993; z Miroslavem Vitousem)
\nMadar (1993)
\nOfficium (1994; z The Hilliard Ensemble)
\nVisible World (1996)
\nRites (1998)
\nMnemosyne (1999)
\nIn Praise Of Dreams (2004)
\nElixir (2008; z Marilyn Mazur)<\/p>\n