Kiedy po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142em o grupie Pchn\u0105\u0107 w T\u0119 \u0141\u00f3d\u017a Je\u017ca anonsowano mi j\u0105 jako nowe wcielenie zespo\u0142u znanego niegdy\u015b jako Kogoto. Grup\u0119 Kogoto pami\u0119ta\u0142em doskonale jako ciekawy, cho\u0107 „spalaj\u0105cy si\u0119” na koncertach projekt, pr\u00f3buj\u0105cy \u0142\u0105czy\u0107 piosenk\u0119 \u017ceglarsk\u0105, tradycyjne szanty i melodie spod znaku world music. Materia\u0142, kt\u00f3ry utrwalono na dw\u00f3ch kasetach tamtej grupy, to wci\u0105\u017c ciekawe, cho\u0107 eklektyczne i niekiedy po amatorsku zagrane piosenki. Jednak same utwory broni\u0105 si\u0119 doskonale, liczy\u0142em wi\u0119c, \u017ce skoro PWT\u0141J nie s\u0105 reaktywacj\u0105, a nowym projektem zwi\u0105zanym z lud\u017ami tworz\u0105cymi Kogoto, to przynajmniej pod wzgl\u0119dem wykonawczym jest szansa na co\u015b jeszcze lepszego, zw\u0142aszcza \u017ce ju\u017c nagrane przed rozpadem pierwszego z zespo\u0142\u00f3w utwory zdradza\u0142y kroki w odpowiednim kierunku.<\/p>\n
W pierwszym bezpo\u015brednim kontakcie z zespo\u0142em okaza\u0142o si\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bciwie z Kogoto s\u0105 tu tylko dwie osoby – Kasia i Tomasz Kaniowscy. No i kilka piosenek – na czele z doskona\u0142ym „Albatrosem”. Szybko jednak okaza\u0142o si\u0119 \u017ce i repertuar Je\u017ce wypracowali w du\u017cej mierze w\u0142asny. Owszem, korzystaj\u0105 z pracy innych autor\u00f3w, np. aran\u017cacja piosenki „Wiatr” opiera si\u0119 na pi\u0119knym gaelickim utworze „Nil Sen La”, znanym najbardziej z wersji irlandzkiej grupy Clannad. „Daunt Rock” to r\u00f3wnie\u017c uk\u0142on w stron\u0119 tej grupy, cho\u0107 mniej oczywisty, irlandzki temat „Alasdair Mhic Cholla Ghasda” znany jest te\u017c z nagra\u0144 takich wykonawc\u00f3w, jak Capercaillie, Flora MacNeil, James Graham, Asonance, a w Polsce Rycz\u0105ce Dwudziestki.<\/p>\n
Innym \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji jest niew\u0105tpliwie Harry Robertson, urodzony w Szkocji Australijczyk, jeden z najwa\u017cniejszych tw\u00f3rc\u00f3w australijskiej sceny folkowej, kt\u00f3ry w pierwszych latach swojego pobytu w Australii pracowa\u0142 w przemy\u015ble wielorybniczym. Powsta\u0142o w\u00f3wczas wiele piosenek, z kt\u00f3rych kilka odkry\u0142 par\u0119 lat temu Nic Jones, przywracaj\u0105c tego nie\u017cyj\u0105cego dzi\u015b ju\u017c tw\u00f3rc\u0119 folkowemu \u015bwiatu. Je\u017ce si\u0119gn\u0119\u0142y po dwa inne utwory Robertsona. „Whalin’ Wife” i „Norfolk Whalers” mo\u017cna w oryginalnych wykonaniach znale\u017a\u0107 na p\u0142ycie „Whale Chasing Men” Harry’ego Robertsona (nagranej wsp\u00f3lnie z Marion Henderson i Alexem Hoodem). Warto odkurzy\u0107 te stare, wydane w 1971 roku nagrania, \u017ceby por\u00f3wna\u0107 z wersjami zaproponowanymi przez Polak\u00f3w. Zapewniam, \u017ce nie maj\u0105 si\u0119 czego wstydzi\u0107.<\/p>\n
Otwieraj\u0105ca album kompozycja „\u017bagiel na Irtysz” to jeden z najbardziej niepokoj\u0105cych utwor\u00f3w, jaki zaprezentowano na naszej szantowej scenie. Mocny rytm, paranoiczne partie akordeonu i pi\u0119kny, cho\u0107 w tym utworze nieco mroczny wokal Kasi – to przepis na utw\u00f3r no\u015bny i przebojowy, cho\u0107 z pozoru nie\u0142atwy. Ca\u0142o\u015b\u0107 uzupe\u0142nia wy\u015bmienity tekst, odwo\u0142uj\u0105cy si\u0119 do majestatycznej i gro\u017anej rzeki Irtysz, kt\u00f3ra swoim nurtem op\u0142ywa tereny Chin, Kazachstanu i Rosji.<\/p>\n
„Whalin’ Wife” rozpoczyna si\u0119 w wersji zaproponowanej przez Polak\u00f3w spokojn\u0105 introdukcj\u0105 w kt\u00f3rej niebagateln\u0105 rolk\u0119 graj\u0105 skrzypce i fabularne zawi\u0105zanie akcji przez delikatnie za\u015bpiewan\u0105 pierwsz\u0105 zwrotk\u0119. O ile g\u0142os Kasi Kaniowskiej sprawuje si\u0119 tu \u015bwietnie, o tyle jest jego brzmieniu co\u015b, co powoduje, \u017ce u\u015bwiadamiamy sobie, \u017ce mowa Shakespeare’a nie jest ojczystym j\u0119zykiem wokalistki. Niby wszystko jest na swoim miejscu, ale chyba jednak momentami nawet za bardzo. Utw\u00f3r za\u015bpiewany jest czysto, czytelnie i bardzo wyra\u017anie. Dzi\u015b chyba nawet spikerzy BBC nie s\u0105 a\u017c takimi purystami. Po prostu mia\u0142o to brzmie\u0107 bardzo realistycznie i najwyra\u017aniej przekombinowano. Mo\u017cliwe r\u00f3wnie\u017c, \u017ce to kwestia naturalnej barwy Kasi, w ka\u017cdym razie \u0142atwo si\u0119 do tego brzmienia przyzwyczai\u0107 i ju\u017c przy drugim\/trzcim przes\u0142uchaniu nie zwraca si\u0119 na to uwagi.<\/p>\n
„Wiatr” to jeden z najbardziej \u017cywio\u0142owych utwor\u00f3w, prowadzi go wokalnie Tomasz Kaniowski, kt\u00f3ry w tej piosence wydaje si\u0119 czu\u0107 w swoim \u017cywiole. \u0141atwo przechodzi mu delikatne snucie opowie\u015bci, powoli unosz\u0105ce si\u0119 w g\u00f3r\u0119, a\u017c do \u017cywio\u0142owego, gaelickiego refrenu, w kt\u00f3rym \u015bwietnie wspomaga go zesp\u00f3\u0142. Oryginalny fragment „Nil Sen La” w refrenie brzmi tu tak, jak gdyby\u015bmy nagle znale\u017ali si\u0119 w innym \u015bwiecie. Na s\u0142uchacza spada kompletnie obcy j\u0119zyk, inna intonacja – to bardzo odrealnione, ale \u015bwietnie komponuj\u0105ce si\u0119 z utworem rozwi\u0105zanie. Polski tekst Tomasz Tramsia r\u00f3wnie\u017c ciekawie prezentuje si\u0119 w wykonaniu zespo\u0142u.<\/p>\n
Wspomniany ju\u017c „Albatros”, to bardzo ciekawa historia, bowiem sam zesp\u00f3\u0142 informuje nas, \u017ce tekst nawi\u0105zuje do s\u0142ynnego poematu Samuela Taylora Coledridge’a „The Rhyme Of The Ancient Mariner”. Z kolei w muzyce pobrzmiewaj\u0105 tematy pie\u015bni medytacyjnych, co zn\u00f3w ka\u017ce nam odby\u0107 podr\u00f3\u017c w rejony zwykle nie eksploatowane przez zespo\u0142y ze sceny szantowej. W por\u00f3wnaniu z oryginalnym wykonaniem grupy Kogoto nowy „Albatros” jest o wiele dojrzalszy aran\u017cacyjnie.<\/p>\n
Nie wspomina\u0142em dot\u0105d o jeszcze jednym zapo\u017cyczonym utworze. Mowa tu o piosence „On We Go”, kt\u00f3rej autork\u0105 jest Nancy McCallion, swego czasu wokalistka ameryka\u0144skiej grupy The Mollys. Nancy, c\u00f3rka iro-szkockich emigrant\u00f3w, dorasta\u0142a w Teksasie i przesi\u0105kn\u0119\u0142a zar\u00f3wno muzyk\u0105 celtyck\u0105, jak i ameryka\u0144skim folkiem i country. Piosenka po kt\u00f3r\u0105 si\u0119gn\u0119li polscy muzycy znalaz\u0142a si\u0119 pierwotnie na p\u0142ycie „This Is My Round”, drugim albumie The Mollys. W wersji zbli\u017conej do przedstawionej tu aran\u017cacji zamieszczono j\u0105 na sk\u0142adance „Women of the World – Celtic”, w doskona\u0142ej serii wydawanej przez wytw\u00f3rni\u0119 Putumayo.<\/p>\n
„Daunt Rock” to pie\u015b\u0144 o latarni, jak ju\u017c wspomnia\u0142em oparta na starej gaelickiej pie\u015bni. Zastosowano tutaj ten sam manewr, co w utworze „Wiatr”, a wi\u0119c pozostawiono oryginalny za\u015bpiew. W obu przypadkach brzmi to niesamowicie. Dodatkow\u0105 ciekawostk\u0105 jest malutki cytat z kaszubskiej pie\u015bni „Hej \u017cegluj\u017ce, \u017ceglarzu” w dw\u00f3ch kr\u00f3tkich wersach.<\/p>\n
Jeszcze bardziej zaskakuj\u0105cy jest pocz\u0105tek utworu „Ajs Kajtas”, kt\u00f3ry ca\u0142y za\u015bpiewany jest po \u0142otewsku. Zainteresowanie muzyk\u0105 Ba\u0142t\u00f3w, to r\u00f3wnie\u017c spadek po grupie Kogoto, tyle tylko, \u017ce w wykonaniu Je\u017cy mamy do czynienia z profesjonalnie zagran\u0105 world music, kt\u00f3rej nie musz\u0105 si\u0119 wstydzi\u0107 przy por\u00f3wnaniach z zagranicznymi wykonawcami. Ten utw\u00f3r to kawa\u0142 dobrej, aran\u017cacyjno-wykonawczej roboty.<\/p>\n
Druga z pie\u015bni Harry’ego Robertsona – „Norfolk Whalers” – to przyk\u0142ad pi\u0119knie snutej opowie\u015bci. \u015awietnie zrealizowane t\u0142o muzyczne, zw\u0142aszcza w nie\u0142atwej warstwie rytmicznej, to jedna z pere\u0142ek tej i tak bardzo udanej p\u0142yty.<\/p>\n
Flisacka, a w\u0142a\u015bciwie raczej orylska piosenka „Za g\u00f3rami, za lasami” to znana opowie\u015b\u0107 o pewnej Ma\u0142gorzatce, kt\u00f3ra wbrew ostrze\u017ceniom rodzic\u00f3w postanowi\u0142a bawi\u0107 si\u0119 z ch\u0142opcami, kt\u00f3rych rzeczny szlak przywi\u00f3d\u0142 na pobliski brzeg. Je\u017ce w sympatyczny spos\u00f3b nawi\u0105zuj\u0105 tu do nurtu reprezentowanego na scenie szantowo-folkowej przez grup\u0119 Hambawenah, cho\u0107 oczywi\u015bcie robi\u0105 to po swojemu.<\/p>\n
Oryginalna wersja j\u0119zykowa ballady „Hullabaloobalay” to nie lada niespodzianka. Znana z przek\u0142adu Marka Szurawskiego piosenka jest tu poddana bardzo ciekawym zabiegom aran\u017cacyjnym. To zupe\u0142nie inny, znacznie ciekawszy i niesamowicie magnetyzuj\u0105cy klimat. <\/p>\n
„Kaut Zinatu” (w\u0142a\u015bciwie „Kaut Zinatu To Kalninu”) to jedna z \u0142otewskich pie\u015bni sierocych, r\u00f3wnie\u017c wykonywana kiedy\u015b przez Kogoto. Po raz kolejny Je\u017cowa aran\u017cacja stoi tu na wysokim poziomie. W\u0142a\u015bciwie nie bardzo mo\u017cna nawet por\u00f3wna\u0107 te dwie wersje. Pierwotna by\u0142a pe\u0142na m\u0142odzie\u0144czego zapa\u0142u – tej zapa\u0142u nie brakuje, ale jest na dodatek bardzo dobrze pomy\u015blana.<\/p>\n
Ciekawie prezentuje si\u0119 „Pie\u015b\u0144 wio\u015blarzy”, czyli polska wersja kolejnej gaelickiej pie\u015bni, znanej z repertuaru wczesnego Clannadu – „Mhorag’s Na Horo Gheallaidh”. Aran\u017cacja jest bogatsza od irlandzkiej, przypomina raczej dokonania szkockiego Capercaillie, za\u015b jak tekst wykorzystano wersj\u0119 Jaros\u0142awa Zaj\u0105czkowskiego, kt\u00f3r\u0105 jego zesp\u00f3\u0142 Krewni i Znajomi Kr\u00f3lika wykonywa\u0142, ale nigdy nie wyda\u0142 na p\u0142ycie.<\/p>\n
Zamykaj\u0105ca album kompozycja „Lypa z miodym” to jedyny w pe\u0142ni autorski utw\u00f3r cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142u. To \u015bwietna wi\u0105zanka melodii inspirowanych folkiem z r\u00f3\u017cnych stron, w lekko jazzuj\u0105co-funkowej aran\u017cacji. Je\u017celi to zako\u0144czenie w jaki\u015b spos\u00f3b pokazuje aktualne poszukiwania muzyczne grupy Pchn\u0105\u0107 w T\u0119 \u0141\u00f3d\u017a Je\u017ca, to pozostaje tylko trzyma\u0107 kciuki za powodzenie nowych projekt\u00f3w i odwag\u0119 w komponowaniu takich pere\u0142ek.<\/p>\n
Album taki jak „Szksipcze” nie potrzebuje wielkich rekomendacji. To muzyka, kt\u00f3ra obroni si\u0119 sama. Ale je\u017celi ju\u017c mam co\u015b na koniec doda\u0107, to napisz\u0119 jeszcze o niebanalnej oprawie graficznej autorstwa Magdy Czajki. To r\u00f3wnie\u017c bardzo ciekawa i wyr\u00f3\u017cniaj\u0105ca si\u0119 w\u015br\u00f3d innych p\u0142yt koncepcja.
\n
Kiedy po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142em o grupie Pchn\u0105\u0107 w T\u0119 \u0141\u00f3d\u017a Je\u017ca anonsowano mi j\u0105 jako nowe wcielenie<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-2370","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-recenzja"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2370"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2370\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}