Zwi\u0105zki folku z muzyk\u0105 rockow\u0105 s\u0105 do\u015b\u0107 oczywiste i nie trzeba wyja\u015bnia\u0107 na czym polegaj\u0105. Mamy przecie\u017c gatunek nazywany folkrockiem (cho\u0107 nie mamy opracowanej jednoznacznej pisowni – st\u0105d niekiedy „folk rock” lub „folk-rock”), oraz jego mutacje (cho\u0107by „rock’n’reel” czy „folk’n’roll”). Cho\u0107 gatunek ten powsta\u0142 w Stanach Zjednoczonych, szybko przyj\u0105\u0142 si\u0119 na kontynencie europejskim. Za spraw\u0105 zespo\u0142\u00f3w takich jak Fairport Convention czy Albion Band zyska\u0142 lokalny charakter i koloryt. Wielu artyst\u00f3w rockowych zainteresowa\u0142o si\u0119 ta muzyk\u0105, tworz\u0105c now\u0105 mod\u0119, pocz\u0105tkowo na rockowe interpretacje utwor\u00f3w tradycyjnych, p\u00f3\u017aniej za\u015b na \u015bwiadome tworzenie muzyki nawi\u0105zuj\u0105cej do folku. Nie wprowadzam rozr\u00f3\u017cniania na muzyk\u0119 pop i rock, gdy\u017c granice s\u0105 niekiedy bardzo zatarte.
\nJedn\u0105 z pierwszych postaci rockowego \u015bwiatka si\u0119gaj\u0105c\u0105 po muzyk\u0119 folkow\u0105 by\u0142 sam kr\u00f3l rocka – Elvis Presley. Zdarza\u0142o mu si\u0119 wykonywa\u0107, zw\u0142aszcza we wczesnych latach kariery estradowej, ameryka\u0144skie „folk songs”. P\u00f3\u017aniejsze lata kr\u00f3la s\u0105 jednak z naszego punktu widzenia stracone. M\u00f3wi\u0105c o wczesnych latach muzyki rockowej warto wspomnie\u0107 o hicie jakim by\u0142a „La Bamba” – rockowa wersja meksyka\u0144skiej piosenki ludowej w wykonaniu Richie’go Valensa. W Europie po folk si\u0119gn\u0119li bardzo wcze\u015bnie The Beatles. W\u015br\u00f3d nagra\u0144 zarejestrowanych w etapie poprzedzaj\u0105cym debiutancki album „Please Please Me” by\u0142a szkocka pie\u015b\u0144 „My Bonnie”. Wiele lat p\u00f3\u017aniej na p\u0142ycie „Let It Be” znalaz\u0142a si\u0119 w formie \u017cartu przer\u00f3bka liverpoolskiej pie\u015bni „Maggie May”. Jeszcze p\u00f3\u017aniej, sam Paul McCartney nagra\u0142 z towarzyszeniem szkockich dudziarzy kolejny utw\u00f3r. By\u0142o to „Mull of Kentyre”.
\nWarto te\u017c wspomnie\u0107 o wielkim przeboju The Animals „The House Of The Rising Sun”, kt\u00f3ry jest ameryka\u0144sk\u0105 pie\u015bni\u0105 folkow\u0105. Na gruncie ameryka\u0144skim znacz\u0105c\u0105 postaci\u0105 by\u0142 rzecz jasna Bob Dylan, jego osi\u0105gni\u0119cia zar\u00f3wno na gruncie folkowym, jak i rockowym s\u0105 tak znaczne, \u017ce mo\u017cna by si\u0119 d\u0142ugo spiera\u0107 o przynale\u017cno\u015b\u0107 artysty do kt\u00f3rego\u015b z tych nurt\u00f3w. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzia\u0142aj\u0105cy z nim The Band to pocz\u0105tek ery folkrocka. Podobnie trudno jest jednoznacznie sklasyfikowa\u0107 Joan Baez. Wokalistka zaczynaj\u0105ca od repertuaru tradycyjnego, wykonywanego przy akompaniamencie gitary, niejednokrotnie si\u0119ga\u0142a w p\u00f3\u017aniej po rockowy repertuar, cho\u0107 mo\u017ce nie a\u017c tak bardzo, jak Bob Dylan.
\nW latach 70-tych muzyka folkowa bynajmniej nie opu\u015bci\u0142a nurtu rockowego. Ju\u017c w\u00f3wczas inspiracje muzyk\u0105 dawn\u0105 i ludow\u0105 wykazywa\u0142 Ritchie Blackmore. Na p\u0142ytach Deep Purple pojawia\u0142y si\u0119 miniaturki i motywy ludowe. Cho\u0107by s\u0142ynne „Greensleaves”. Na scen\u0119 wkracza te\u017c zesp\u00f3\u0142 Jethro Tull. Zaczarowany flet Andersona nie zawsze musi kojarzy\u0107 si\u0119 z folkiem, ale co najmniej dwa albumy („Heavy Horses” i „Songs From The Wood”) zawieraj\u0105 \u015bwiadome nawi\u0105zania do muzyki folkowej.
\nW Polsce w tym czasie mieli\u015bmy r\u00f3wnie\u017c kilka pr\u00f3bek \u0142\u0105czenia folka z rockiem. Poza g\u00f3ralsko-rockowymi Skaldami mieli\u015bmy Grup\u0119 Skifflow\u0105 No To Co (kt\u00f3ra ze skiffle mia\u0142a niewiele wsp\u00f3lnego), pr\u00f3buj\u0105c\u0105 swych si\u0142 w folkrocku i zesp\u00f3\u0142 Dwa Plus Jeden, kt\u00f3remu najbli\u017cej chyba do rockowego etapu Fairport Convention. Ten ostatni zesp\u00f3\u0142 nagra\u0142 zreszt\u0105 doskona\u0142\u0105 p\u0142yt\u0119 (pocz\u0105tkowo by\u0142a to muzyczna ilustracja do spektaklu TV) „Irlandzki Tancerz”. Stare wiersze irlandzkie w przek\u0142adzie Ernesta Brylla i Ma\u0142gorzaty Goraj pos\u0142u\u017cy\u0142y za baz\u0119 do utkania pi\u0119knej opowie\u015bci o Zielonej Wyspie. Jeszcze na p\u0142ycie „Wyspa Dzieci” pobrzmiewaj\u0105 niekiedy irlandzkie echa. Ernest Bryll we wsp\u00f3\u0142pracy z Katarzyn\u0105 Gartner stworzy\u0142 te\u017c przepi\u0119kny projekt zatytu\u0142owany „Na szkle malowane”, w kt\u00f3rym brali udzia\u0142 niemal wszyscy licz\u0105cy si\u0119 w\u00f3wczas arty\u015bci (Niemen, Rodowicz, Trubadurzy, Sipi\u0144ska i wielu innych). Maryla Rodowicz do dzi\u015b sw\u00f3j wczesny etap kariery nazywa folkowym, niestety dzisiejszy biesiadny wizerunek artystki psuje w mej opinii magi\u0119 tej nazwy. Nie daj B\u00f3g by\u015bmy otrzymali „Maryle Folkow\u0105”. Tak\u017ce inne zespo\u0142y romansowa\u0142y z folkiem: Czerwone Gitary (utw\u00f3r „Hosa-Dyna” na czw\u00f3rce z 1966 roku), Breakout („P\u0142on\u0105ca stodo\u0142a”), Niebiesko-Czarni (utwory inspirowane niekiedy folkiem), czy Czerwono-Czarni z Michajem Burano (kilka uroczych cyga\u0144skich melodii). Jak si\u0119 wi\u0119c okazuje nie byli\u015bmy a\u017c takim pustkowiem w dziedzinie muzyki folk.
\nNieco inne podej\u015bcie do mieszania folku z innymi gatunkami zaprezentowa\u0142 Mike Oldfield. Mimo i\u017c wcze\u015bniej wraz z siostr\u0105 gra\u0142 tradycyjn\u0105 muzyk\u0119 folkowa, nie mo\u017cna go uzna\u0107 za muzyka folkowego. Jednak w jego muzyka cz\u0119sto si\u0119ga po motywy nie tylko celtyckie, cho\u0107 ta muzyka wydaje si\u0119 by\u0107 mu najbli\u017csza. W najs\u0142ynniejszym „Tubular Bells” grali z nim m.in. The Chieftains, a Maggie Rilley znana jest r\u00f3wnie\u017c na scenie folkowej. Muzyce celtyckiej jest zreszt\u0105 po\u015bwi\u0119cony niemal w ca\u0142o\u015bci album „Voyager”.
\nKoniec lat 70-tych to eksplozja punk rocka. Jednak zwi\u0105zki tej \u017cywio\u0142owej muzyki z folkiem zostan\u0105 om\u00f3wione w osobnym artykule.
\nR\u00f3wnie\u017c nurt new romantic nie opar\u0142 si\u0119 muzyce folkowej. Ok\u0142adk\u0119 p\u0142yty „Lament” grupy Ultravox zdobi cromlech, a p\u0142yta zawiera gaelick\u0105 pie\u015b\u0144. Lider tego zespo\u0142u – Midge Ure – na swej solowej p\u0142ycie „Breathe” da\u0142 wyraz jeszcze wi\u0119kszej fascynacji d\u017awi\u0119kami ze \u015bwiata Celt\u00f3w.
\nW latach 80-tych mamy sporo odwo\u0142a\u0144 do muzyki folkowej. Przyczyni\u0142 si\u0119 do tego m.in. zesp\u00f3\u0142
\nClannad, kt\u00f3rego popularno\u015b\u0107 zaczyna si\u0119 w pierwszej po\u0142owie lat 80. To w\u0142a\u015bnie na ich p\u0142ycie (album „Macalla”) pojawi\u0142 si\u0119 go\u015bcinnie wokalista U2 – Bono. Jak sam opowiada jecha\u0142 samochodem, kiedy us\u0142ysza\u0142 w radio utw\u00f3r „Theme From The Harry’s Game”. Anielski g\u0142os Maire Brennan sprawi\u0142 \u017ce musia\u0142 zjecha\u0107 na pobocze do czasu kiedy utw\u00f3r si\u0119 nie sko\u0144czy\u0142. Zauroczenie to zaowocowa\u0142o duetem z Maire w piosence „In The Lifetime” na wspomnianej wy\u017cej p\u0142ycie. Bono kilkakrotnie jeszcze otar\u0142 si\u0119 o folk, cho\u0107 U2 zazwyczaj nie jest identyfikowane z tym gatunkiem. Na licznych bootlegach koncertowych zdarza si\u0119 czasem utw\u00f3r „Springhill Mining Disaster”. Bono wk\u0142ada w ta pie\u015b\u0144 tyle ekspresji… poza tym to niezwyk\u0142a piosenka. Na koncertach zdarza si\u0119 te\u017c \u017ce Larry Mullen zaczyna \u015bpiewa\u0107, fanom uda\u0142o si\u0119 zarejestrowa\u0107 takie hity jak „The Wild Rover”, „Whiskey in the Jar”, czy „Dirty Old Town”. Ale to tylko bootlegi.
\nWracaj\u0105c na chwil\u0119 do Clannad, na kilku p\u0142ytach zespo\u0142u zagra\u0142 znany saksofonista Mel Collins, kt\u00f3rego fani muzyki King Crimson na pewno kojarz\u0105 z karmazynow\u0105 muzyk\u0105.
\nCoraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 wokalist\u00f3w z kr\u0119gu muzyki rockowej i popowej si\u0119ga\u0142a po folkowe \u015brodki wyrazu. Niekt\u00f3rzy zdecydowanie jak Bob Geldof, czy The Waterboys, inni mniej, jak Tanita Tikaram (utw\u00f3r „Good Tradition”), czy zesp\u00f3\u0142 James. Pojawi\u0142o si\u0119 te\u017c wielu artyst\u00f3w korzystaj\u0105cych z orientalizm\u00f3w, jak cho\u0107by Ofra Haza. Dzi\u015b jednak nieliczni tylko ich pami\u0119taj\u0105.
\nNale\u017cy wspomnie\u0107, \u017ce w tym samym czasie funkcjonowa\u0142a ju\u017c bardzo pr\u0119\u017cna scena folkorockowa z takimi zespo\u0142ami jak The Pogues czy nieco p\u00f3\u017aniej The Levellers, kt\u00f3re to zespo\u0142y wchodzi\u0142y na listy przeboj\u00f3w konkuruj\u0105c z wykonawcami rockowymi.
\nOsobn\u0105 spraw\u0105 jest wsp\u00f3\u0142praca z muzykami folkowymi. Takich przyk\u0142ad\u00f3w r\u00f3wnie\u017c mamy sporo. Mark Knopfler, jeszcze graj\u0105c w Dire Straits nagrywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c muzyk\u0119 do film\u00f3w. Przy \u015bcie\u017cce d\u017awi\u0119kowej do filmu „Cal” (dramat osadzony w Irlandii P\u00f3\u0142nocnej) wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z nim znakomity dudziarz Liam O’Flynn. Naprawd\u0119 polecam t\u0119 muzyk\u0119. Zreszt\u0105 Knopfler za\u015bpiewa\u0142 go\u015bcinnie na p\u0142ycie „Long Black Veil” The Chieftains (w utworze „Lily Of The West”). Zreszt\u0105 muzycy rzeczonego zespo\u0142u wspierali go na solowej p\u0142ycie zatytu\u0142owanej „Golden Heart”.
\nGdyby zacz\u0105\u0107 wymienia\u0107 wszystkich wykonawc\u00f3w, kt\u00f3rzy pojawili si\u0119 go\u015bcinnie na p\u0142ytach The Chieftains, lub kt\u00f3rzy go\u015bcili ich na swoich albumach, starczy\u0142oby materia\u0142u na co najmniej jeden taki artyku\u0142. Skupiaj\u0105c si\u0119 tylko na rockowych wykonawcach mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 od wspomnianej ju\u017c p\u0142yty „Long Black Veil” – tam uda\u0142o si\u0119 Chieftainsom zgromadzi\u0107 najwi\u0119cej rockowych gwiazd. Sting \u015bpiewaj\u0105cy gaelicki refren i angielskie zwrotki w „Mo Ghile Mear” to niebywa\u0142y fenomen. Zreszt\u0105 to \u015bwietny utw\u00f3r. Sting and The Chieftains pojawili si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na p\u0142ycie „Tower of Songs – Tribute To Leonard Cohen” (w utworze „Sisters of Mercy”). Ry Cooder (odpowiedzialny ostatnio w du\u017cej mierze za sukces Buena Vista Social Club) pojawia si\u0119 w „Dunmore Lassies”, Sinead O’Connor w piosence „He Moved Through the Fair”. Ta irlandzka piosenkarka niejednokrotnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Chieftainsami i robi to nadal (cho\u0107by p\u0142yta „Tears Of Stone” The Chieftains, czy \u015bcie\u017cki d\u017awi\u0119kowe takich film\u00f3w jak „Long Journey Home” czy „Michael Collins”), za\u015b na koncertach wykonuje pi\u0119kn\u0105 irlandzk\u0105 „rebel song” pt. „Irish Streets & Irish Laws”. Wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c z Afro Celt Sound System. Najwi\u0119kszym zaskoczeniem byli dla mnie: dinozaur rocka, bardzo popularny ostatnio Tom Jones, oraz wokalista The Rolling Stones – Mick Jagger (w „Rocky Road To Dublin” pobrzmiewa s\u0142ynny riff z „Satisfaction”). Na jednej z solowych p\u0142yt tego artysty r\u00f3wnie\u017c pojawia si\u0119 utw\u00f3r folkowy, nie pomn\u0119 jednak co to by\u0142o. Zapewniam \u017ce to nie wszyscy arty\u015bci kolaboruj\u0105cy z Chieftainsami.
\nWr\u00f3\u0107my na chwil\u0119 na nasze podw\u00f3rko. Tu muzyka folkrockowa zdaje si\u0119 o\u017cywa\u0107, mam nadziej\u0119 \u017ce nie popadnie w stagnacj\u0119, b\u0105d\u017a nie wyprodukuje serii wt\u00f3rnych produkt\u00f3w, jak ma to miejsce na scenie muzyki pop. Folkrockowe aran\u017cacje pojawiaj\u0105 si\u0119 na obu cz\u0119\u015bciach „Taty Kazika” grupy Kult (z reszta zespo\u0142owi zdarzy\u0142o si\u0119 „folkowa\u0107” – pos\u0142uchajcie cho\u0107by utworu „R\u0119ce do g\u00f3ry”). Zar\u00f3wno studyjnie jak i koncertowo bardzo cz\u0119sto pokazuje swe folkowe oblicze VooVoo. R\u00f3wnie\u017c Szwagierkolaska mimo \u017ce jest zespo\u0142em folkrockowym sk\u0142ada si\u0119 z muzyk\u00f3w najog\u00f3lniej m\u00f3wi\u0105c rockowych. Warto te\u017c wspomnie\u0107 o folkowych elementach w piosenkach Anny Marii Jopek, Sixteen, czy te\u017c p\u0142ycie „Oj Dana Da” Grzegorza z Ciechowa. Podobnie z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 folkowc\u00f3w z krwi i ko\u015bci – m\u00f3wi\u0119 o Trebuniach-Tutkach – z zespo\u0142ami i wykonawcami spoza folkowego \u015bwiatka. Z kolei barw g\u00f3ralskiego rocka broni zesp\u00f3\u0142 De Press.<\/p>\n
Folkowych wycieczek jest du\u017co wi\u0119cej, na pewno pomin\u0105\u0142em kilka wa\u017cnych, czekam wi\u0119c na uwagi, by\u0107 mo\u017ce powstanie druga cz\u0119\u015b\u0107 artyku\u0142u o muzykach rockowych.
Zwi\u0105zki folku z muzyk\u0105 rockow\u0105 s\u0105 do\u015b\u0107 oczywiste i nie trzeba wyja\u015bnia\u0107 na czym polegaj\u0105. Mamy przecie\u017c gatunek<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-4","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-artykuly"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/efolk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}